Nghẽn bê tông trong đường ống là sự cố gây gián đoạn nghiêm trọng quá trình thi công của xe bơm tự hành. Nguyên nhân khiến xe bơm tự hành XCMG bị nghẽn bê tông trong ống thường liên quan đến chất lượng bê tông, cấu hình đường ống và cách vận hành, việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp người vận hành chủ động phòng tránh và xử lý kịp thời, đảm bảo an toàn và hiệu suất làm việc. Bài viết từ 911 Group – nhà phân phối XCMG chính hãng – phân tích nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống bơm chuẩn.

Tầm quan trọng của việc nhận diện nguyên nhân nghẽn bê tông

Nhận diện chính xác nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong hệ thống bơm là yếu tố then chốt quyết định hiệu suất, độ an toàn và chi phí vận hành của xe bơm tự hành XCMG. Nghẽn ống không chỉ làm gián đoạn thi công mà còn kéo theo nhiều rủi ro nghiêm trọng nếu không được kiểm soát kịp thời:

Ngăn ngừa nổ ống và quá áp: Bê tông có độ sệt quá cao dễ gây tăng áp đột ngột trong đường ống, dẫn đến nứt ống hoặc phun bê tông nguy hiểm. Thực tế vận hành cho thấy khoảng 60% sự cố tắc ống bắt nguồn từ độ sệt bê tông không phù hợp.
Bảo vệ thiết bị và hệ thống điều khiển: Tình trạng nghẽn kéo dài làm van đảo chiều, van S và mạch dầu điều khiển phải làm việc trong điều kiện quá tải, có thể tăng mức mài mòn lên đến 50%, rút ngắn đáng kể tuổi thọ thiết bị.
Đảm bảo an toàn lao động: Xác định đúng nguyên nhân giúp thực hiện vệ sinh và xả ống theo quy trình chuẩn, hạn chế nguy cơ phun bê tông hoặc bật khớp nối đột ngột gây tai nạn.
Tối ưu chi phí vận hành: Chi phí xử lý sớm nguyên nhân nghẽn chỉ ở mức vài triệu đồng mỗi ca, trong khi thay mới toàn bộ đường ống có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, gây tổn thất lớn cho nhà thầu.
Đảm bảo chất lượng bê tông: Kiểm soát đúng tỷ lệ nước – xi măng và cỡ hạt cốt liệu giúp duy trì độ sụt ổn định khoảng 12–18 cm, hạn chế phân tầng và đảm bảo chất lượng kết cấu sau khi đổ.

Để chủ động phòng ngừa, cần ghi chép nhật ký độ sệt bê tông và cỡ hạt cốt liệu theo từng ca thi công, tạo cơ sở đánh giá và điều chỉnh kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

9 nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống bơm XCMG

Nghẽn bê tông trong đường ống bơm là sự cố phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với xe bơm tự hành XCMG. Hiểu rõ 9 nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống sẽ giúp người vận hành chủ động phòng ngừa, xử lý nhanh khi xảy ra sự cố, đồng thời bảo vệ hệ thống bơm, đảm bảo an toàn thi công và duy trì hiệu suất bơm ổn định trong suốt ca làm việc.

Nguyên nhân 1: Độ sệt bê tông quá thấp (< 8 cm)

Bê tông có độ sệt thấp sẽ kém khả năng chảy, dễ bám dính tại các đoạn khuỷu cong và vị trí chuyển hướng của đường ống, đây là nguyên nhân hàng đầu gây nghẽn bê tông khi bơm.

Dấu hiệu nhận biết: Áp suất đường ống tăng nhanh vượt 300 bar, trong khi lưu lượng bơm giảm xuống dưới 50 m³/giờ.

Biện pháp khắc phục: Điều chỉnh cấp phối bằng cách bổ sung phụ gia siêu dẻo (ví dụ Sika ViscoCrete khoảng 0,8%) để tăng độ linh động mà không cần tăng lượng nước.

Nguyên nhân 2: Tỷ lệ nước – xi măng không phù hợp (< 0,35 hoặc > 0,5)

Thiếu nước khiến bê tông quá khô và ma sát lớn; dư nước lại gây hiện tượng phân tầng, tách nước và cốt liệu, làm dòng bê tông mất ổn định trong ống.

Dấu hiệu nhận biết: Van đảo chiều chuyển chậm, bê tông ra không đều, xuất hiện hiện tượng vón cục tại phễu hoặc đầu ống.

Biện pháp khắc phục: Kiểm soát tỷ lệ nước – xi măng trong khoảng 0,38–0,42 theo khuyến cáo cho bơm bê tông.

Nguyên nhân 3: Cỡ hạt cốt liệu quá lớn (> 40 mm)

Đá dăm kích thước lớn dễ mắc kẹt tại các đoạn cút cong, khuỷu chữ L hoặc chữ U, làm tắc cục bộ rồi lan rộng toàn tuyến ống.

Dấu hiệu nhận biết: Xuất hiện tiếng “cạch” hoặc rung bất thường từ xi lanh bơm chính khi piston đẩy bê tông.

Biện pháp khắc phục: Kiểm soát cốt liệu đầu vào, sàng lọc để đảm bảo kích thước hạt ≤ 32 mm tại trạm trộn.

Nguyên nhân 4: Không vệ sinh đường ống đúng lịch sau mỗi ca

Bê tông dư còn sót lại trong ống sẽ khô cứng, tạo lớp bám dày 5–10 mm, làm giảm tiết diện dòng chảy và tăng ma sát khi bơm ca sau.

Dấu hiệu nhận biết: Hiện tượng tắc lặp lại tại cùng một vị trí đường ống.

Biện pháp khắc phục: Vệ sinh đường ống hàng ngày bằng nước áp lực cao (khoảng 200 bar) kết hợp bóng xốp làm sạch.

Nguyên nhân 5: Van đảo chiều bị kẹt do tạp chất

Bụi xi măng và cặn bẩn xâm nhập vào cụm van đảo chiều làm piston van chuyển động không trơn tru, gây gián đoạn dòng bê tông

Dấu hiệu nhận biết: Áp suất mạch dầu điều khiển giảm xuống dưới 150 bar, van chuyển chậm hoặc không hết hành trình.

Biện pháp khắc phục: Tháo vệ sinh van đảo chiều định kỳ và thay dầu thủy lực đúng chủng loại (VG68).

Nguyên nhân 6: Mạch dầu điều khiển bị rò rỉ hoặc tắc lọc

Dầu thủy lực bẩn hoặc lọc dầu bị nghẹt khiến van điều khiển phản hồi chậm, bê tông không được đẩy đều theo chu kỳ piston.

Dấu hiệu nhận biết: Van đảo chiều chuyển trạng thái giật cục, chu kỳ bơm không ổn định.

Biện pháp khắc phục: Thay lọc dầu thủy lực định kỳ mỗi 500 giờ vận hành và kiểm tra rò rỉ mạch dầu.

Nguyên nhân 7: Nhiệt độ bê tông quá cao (> 35°C)

Trong điều kiện nhiệt độ cao, quá trình thủy hóa xi măng diễn ra nhanh, làm độ sệt bê tông giảm đột ngột ngay trong đường ống.

Dấu hiệu nhận biết: Nghẽn ống xuất hiện chỉ sau 20–30 phút bơm, thường gặp vào mùa hè.

Biện pháp khắc phục: Giảm nhiệt bê tông bằng cách dùng đá lạnh, che chắn cốt liệu hoặc bổ sung phụ gia chậm đông kết.

Nguyên nhân 8: Dừng bơm lâu (> 20 phút) mà không xả hoặc rửa ống

Bê tông bắt đầu ninh kết trong ống khi ngừng bơm quá lâu, đặc biệt tại các đoạn thấp hoặc khuỷu cong.
Dấu hiệu nhận biết: Áp suất đường ống tăng vọt khi khởi động lại hệ thống.
Biện pháp khắc phục: Khi dừng dài, cần cho xi lanh bơm chính quay chậm hoặc bơm tuần hoàn 5 phút mỗi giờ để tránh đông kết.

Nguyên nhân 9: Khuỷu ống bị mòn hoặc biến dạng

Khuỷu ống là vị trí chịu mài mòn lớn nhất; khi độ mòn vượt quá 3 mm, bê tông dễ bám và tạo điểm nghẽn cố định.

Dấu hiệu nhận biết: Tắc ống thường xuyên tại cùng một elbow, dù cấp phối bê tông đạt chuẩn.

Biện pháp khắc phục: Thay thế khuỷu ống thép ST52 định kỳ, trung bình mỗi 2.000 giờ vận hành.

Công thức tính và kiểm soát nguyên nhân gây nghẽn bê tông

Dưới đây là Công thức tính và kiểm soát nguyên nhân gây nghẽn bê tông theo hướng kỹ thuật, dễ áp dụng cho xe bơm tự hành XCMG:

Yếu tố	Công thức chuẩn	Giới hạn an toàn	Cách kiểm tra
Độ sệt bê tông	Slump test TCVN 3108	12–18cm	Nón sụt tại xe trộn
Tỉ lệ nước xi	W/C = Nước / Xi măng	0.38–0.42	Cân điện tử trạm trộn
Cỡ hạt cốt liệu	Sieve analysis TCVN 7572	≤32mm (đá), ≤10mm (cát)	Lưới sàng tại chỗ

Lưu ý: Sai lệch độ sệt bê tông >3cm → nguy cơ nghẽn 80%.

Quy trình kiểm tra và phòng ngừa nghẽn 8 bước

Trước ca: Đo độ sệt bê tông + tỉ lệ nước xi tại xe trộn.
Kiểm tra cỡ hạt cốt liệu: Lọc lưới 40mm.
Vệ sinh ống dẫn: Rửa đường ống sạch trước bơm.
Kiểm tra van đảo chiều: Chuyển thủ công 5 lần.
Theo dõi mạch dầu điều khiển: Áp suất 180–220 bar.
Trong ca: Quan sát áp suất đường ống <320 bar.
Sau ca: Vệ sinh ống dẫn 500L nước + phụ gia.
Ghi nhật ký: Độ sệt bê tông, tỉ lệ nước xi, sự cố → app 911 Group Care.

Lịch vệ sinh ống dẫn và bảo dưỡng chống nghẽn (911 Group)

Thời gian	Công việc	Chi phí
Hàng ngày	Vệ sinh ống dẫn sau ca	3 triệu
500 giờ	Kiểm tra van đảo chiều + lọc mạch dầu điều khiển	10 triệu
1000 giờ	Đo mòn đường ống + cỡ hạt cốt liệu	15 triệu
2000 giờ	Thay khuỷu + phớt xi lanh bơm chính	30 triệu

7 mẹo vàng tránh nghẽn bê tông 5000 giờ

Giữ độ sệt bê tông 14–16cm bằng phụ gia.
Duy trì tỉ lệ nước xi 0.4 ±0.02.
Lọc cỡ hạt cốt liệu ≤32mm tại trạm.
Vệ sinh ống dẫn bằng máy áp lực 250 bar.
Lắp cảm biến mạch dầu điều khiển IoT.
Kiểm tra van đảo chiều hàng tuần.
Đào tạo “Nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống bơm” miễn phí 911 Group.

An toàn lao động khi xử lý nghẽn

Xả áp an toàn trước mở đường ống.
Đeo PPE chống kiềm + kính văng.
Không đứng dưới cần khi áp suất đường ống >50 bar.
Cách ly khu vực 20m.

Lưu ý vận hành giảm nghẽn

Trước ca: Kiểm tra độ sệt bê tông, vệ sinh ống dẫn.
Trong ca: Theo dõi van đảo chiều, mạch dầu điều khiển.
Sau ca: Rửa sạch + ghi tỉ lệ nước xi.

Kết luận

Nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống bơm trên xe XCMG được kiểm soát qua 9 yếu tố + công thức chuẩn từ 911 Group giúp độ sệt bê tông ổn định, tỉ lệ nước xi chính xác, cỡ hạt cốt liệu phù hợp, vệ sinh ống dẫn hàng ngày, van đảo chiều + mạch dầu điều khiển bền, bơm mượt 140 m³/giờ, an toàn tuyệt đối. 911 Group cung cấp phụ gia, dịch vụ kiểm tra tại chỗ 24/7, cảm biến IoT và đào tạo miễn phí.

Xem thêm:

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguyên nhân gây nghẽn bê tông trong đường ống bơm chính?

Độ sệt bê tông <8cm + tỉ lệ nước xi sai; kiểm tra slump test.

Làm sao giữ tỉ lệ nước xi chuẩn?

0.38–0.42, cân điện tử tại trạm trộn.

Cỡ hạt cốt liệu bao nhiêu thì an toàn?

≤32mm đá, ≤10mm cát – lọc lưới 40mm.

Vệ sinh ống dẫn thế nào?

Hàng ngày bằng nước áp lực cao 200 bar + 500L.

Van đảo chiều kẹt do nghẽn?

Vệ sinh + kiểm tra mạch dầu điều khiển áp suất 180 bar.

911 Group hỗ trợ gì?

Phụ gia, linh kiện, dịch vụ tại chỗ, đào tạo, app nhắc lịch.