Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi XCMG

Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi XCMG là phương pháp hiệu quả giúp kỹ thuật viên sớm phát hiện các hư hỏng tiềm ẩn bên trong hộp số, cầu chủ động và hệ thống truyền lực. Việc nhận diện đúng âm thanh lạ ngay từ đầu giúp khoanh vùng nguyên nhân nhanh, hạn chế hỏng hóc lan rộng và giảm chi phí sửa chữa. 911Group mang đến quy trình đánh giá chuẩn XCMG.

Tổng quan về tiếng ồn và rung bất thường trong hệ truyền động xe ủi XCMG

Phần này giúp người đọc hiểu rõ nguồn gốc tiếng ồn, rung động và vai trò của NVH(Noise – Vibration – Harshness) trong Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi.

Khái niệm tiếng ồn cơ khí và vai trò của NVH trong hệ truyền động

Các hệ truyền động cơ khí của xe ủi XCMG hoạt động dưới tải lớn, vì thế tiếng ồn là yếu tố không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, khi âm thanh vượt mức bình thường như tiếng rít tần cao, tiếng gõ, tiếng va đập, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm. 

Trong kỹ thuật, NVH (Noise – Vibration – Harshness) được xem là phương pháp chuẩn để Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi. NVH giúp truy dấu nguồn ồn theo tần số, biên độ rung, từ đó xác định nhanh khu vực có sự cố như ổ bi, trục, bánh răng hành tinh hay khớp nối.

Cấu trúc hệ truyền động: ổ bi – trục – bánh răng 

Hệ truyền động của xe ủi XCMG bao gồm ổ bi chính, trục truyền lực, bộ bánh răng hành tinh và hộp số. Mỗi bộ phận đều có đặc tính tạo âm thanh riêng khi xuống cấp. Ổ bi mòn sẽ phát ra tiếng rít kéo dài, trục lệch tâm gây rung mạnh khi tăng ga, trong khi bánh răng hành tinh mẻ răng tạo tiếng va đập rõ rệt theo chu kỳ. Hiểu đặc tính từng bộ phận giúp quá trình Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi trở nên dễ dàng, chính xác và nhanh chóng hơn.

Nhận biết các dạng tiếng ồn bất thường từ truyền động xe ủi XCMG

Phần này phân loại tiếng ồn theo từng dạng phổ biến, giúp dễ dàng khoanh vùng sự cố liên quan đến hệ truyền động.

Dấu hiệu tiếng rít liên quan đến ổ bi và ma sát quá tải

Tiếng rít kéo dài xuất hiện khi tăng tốc hoặc thay đổi tải trọng là một trong những âm thanh dễ nhận biết nhất. Khi ổ bi khô mỡ, rạn nứt hoặc bắt đầu mòn bề mặt, ma sát tăng cao tạo ra tiếng rít tần số lớn. Tiếng này thường theo nhịp bánh đà và thay đổi theo tốc độ động cơ. Trong phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi, tiếng rít luôn được xem như dấu hiệu tiên phong cảnh báo nguy cơ ổ bi hỏng sớm.

Tiếng va đập khi truyền động thay đổi tải hoặc chuyển số

Khi bánh răng hành tinh mẻ răng hoặc khớp nối có độ rơ, hệ truyền động tạo tiếng va đập nặng, có chu kỳ lặp. Tiếng này đặc biệt rõ khi chuyển số hoặc di chuyển ở tải nặng. Nếu không xử lý kịp thời, va đập gây ra phản lực ngược, làm hỏng cả cụm truyền động. Người vận hành nên coi đây là tín hiệu khẩn cấp cần thực hiện phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi ngay lập tức.

Rung mạnh khi tăng ga và dấu hiệu lệch trục truyền động

Nếu xe ủi rung mạnh theo từng đợt khi tăng ga, nhiều khả năng trục truyền động đã bị lệch tâm hoặc mất cân bằng. Lệch trục khiến dao động truyền thẳng vào khung gầm, tạo cảm giác rung toàn thân máy. 

Trong quá trình phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi, kỹ thuật viên thường đo tần số rung để xác định mức độ lệch và xem trục có cần cân chỉnh hoặc thay mới hay không.

Quy trình phân tích âm thanh cơ khí để chẩn đoán lỗi truyền động

Quy trình gồm chuẩn bị thiết bị, ghi âm, phân tích phổ âm và đối chiếu NVH để xác định lỗi truyền động chính xác nhất.

Chuẩn bị điều kiện giám định: tải, tốc độ và thiết bị đo chuyên dụng

Việc phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi đòi hỏi môi trường kiểm tra phù hợp: mặt bằng phẳng, hạn chế tiếng ồn ngoại cảnh và tải trọng ổn định. Thiết bị sử dụng gồm micro đo tần số, cảm biến rung và phần mềm phân tích NVH. 

Khi xe vận hành ở nhiều dải tốc độ, kỹ thuật viên thu thập dữ liệu để tìm ra âm thanh bất thường có nguồn gốc từ truyền động.

Ghi âm và phân tích phổ âm (Spectrum) theo dải tần số NVH

Khi ghi âm, kỹ thuật viên đặt thiết bị gần hộp số hoặc vị trí nghi ngờ lỗi. Phổ âm phân tích sẽ cho thấy dải tần cao — phổ biến với tiếng rít, hoặc tần thấp — thường xuất hiện khi bánh răng bị nứt. Qua biểu đồ NVH, kỹ thuật viên có thể xác định sai lệch và tiến hành phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi theo tiêu chuẩn cơ khí.

Đối chiếu dữ liệu NVH với tiêu chuẩn kỹ thuật của XCMG

Mỗi dòng xe ủi XCMG đều có mức NVH tiêu chuẩn riêng. Khi biên độ hoặc tần số âm thanh vượt giới hạn, đó là bằng chứng cho thấy hệ truyền động gặp sự cố. Việc đối sánh dữ liệu với thông số nhà sản xuất giúp chẩn đoán lỗi chính xác hơn, giảm thiểu sai sót khi bảo trì.

Các lỗi truyền động thường gặp gây tiếng ồn trên xe ủi XCMG

Liệt kê nhóm lỗi truyền động phổ biến nhất: ổ bi mòn, bánh răng hành tinh hỏng, lệch trục và khớp nối lỏng.

Ổ bi mòn, khô mỡ, rạn nứt tạo tiếng rít tần số cao

Ổ bi hoạt động liên tục trong môi trường áp lực lớn, vì vậy rất dễ mòn hoặc khô mỡ sau thời gian dài sử dụng. Khi ổ bi xuống cấp, tiếng rít tần số cao xuất hiện liên tục. Đây là dạng âm thanh phổ biến nhất trong phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi. Nếu không xử lý, ổ bi có thể nóng lên, vỡ bi và gây hư hỏng nghiêm trọng cho cả trục truyền động.

Bánh răng hành tinh mẻ răng gây tiếng va đập mạnh theo chu kỳ

Bánh răng hành tinh chịu lực xoắn lớn nên khi mẻ răng sẽ tạo tiếng gõ hoặc va đập theo chu kỳ. Âm thanh này tăng mạnh khi xe chuyển hướng hoặc thay đổi tốc độ. Đây là lỗi nguy hiểm vì có thể phá hủy toàn bộ hộp số truyền động. Việc nhận biết sớm tiếng va đập là bước quan trọng trong quá trình phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi.

Lệch trục hoặc khe hở khớp nối gây rung mạnh khi tăng ga

Khi trục truyền động lệch tâm hoặc khớp nối rơ lỏng, xe sẽ rung mạnh khi tăng ga. Nếu tiếp tục vận hành, khe hở khớp nối càng lớn và tiếng va đập sẽ xuất hiện theo sau. Lỗi này cần được xử lý ngay bằng cách cân chỉnh trục hoặc thay mới cụm khớp nối để đảm bảo an toàn.

Hướng dẫn bảo trì để hạn chế tiếng ồn truyền động XCMG

Gợi ý lịch bảo trì, kiểm tra dầu, bôi trơn ổ bi và theo dõi dữ liệu NVH để phòng ngừa lỗi truyền động.

Kiểm tra định kỳ ổ bi, bánh răng hành tinh và hộp số truyền động

Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện dấu hiệu mòn, rạn hoặc răng gãy. Theo khuyến nghị kỹ thuật, kiểm tra ổ bi mỗi 500 giờ, bánh răng hành tinh mỗi 1.000 giờ vận hành. Khi có dấu hiệu tiếng rít hoặc va đập, cần dừng xe để phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi nhằm tránh hỏng nặng.

Theo dõi mức dầu và tình trạng bôi trơn hệ truyền động

Dầu kém chất lượng hoặc thiếu dầu sẽ làm tăng ma sát, tạo tiếng rít và nhiệt cao trong hộp số. Người vận hành cần thay dầu đúng chuẩn XCMG và theo dõi màu – độ nhớt để đảm bảo hoạt động ổn định. Đây là một trong những cách hữu hiệu nhất để giảm nguy cơ tiếng ồn bất thường.

Ghi chép dữ liệu NVH để so sánh theo thời gian

Theo dõi dữ liệu NVH theo từng giai đoạn vận hành giúp kỹ thuật viên đánh giá xu hướng âm thanh tăng bất thường. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các dự án vận hành cường độ cao, giúp chủ động đặt lịch bảo trì trước khi phát sinh hỏng hóc nghiêm trọng.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về tiếng ồn truyền động xe ủi XCMG

Q: Vì sao xe ủi XCMG phát ra tiếng rít kéo dài khi vận hành?

A: Tiếng rít thường xuất hiện khi ổ bi bị khô mỡ, mòn hoặc có vết nứt nhỏ trên vòng bi. Âm thanh sẽ tăng theo tốc độ động cơ và kéo dài liên tục. Đây là dấu hiệu sớm cho thấy hệ truyền động đang hoạt động trong tình trạng ma sát cao. Bạn nên dừng xe và tiến hành phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi để xác định bộ phận cần thay thế.

Q:  Rung mạnh khi tăng ga có phải do lệch trục truyền động không?

A: Đúng. Lệch trục hoặc mất cân bằng trục là nguyên nhân phổ biến gây rung mạnh khi tăng tốc. Khi trục lệch, dao động sẽ truyền lên khung gầm, khiến xe rung toàn thân. Nếu không xử lý sớm, rung mạnh có thể kéo theo tiếng va đập từ khớp nối. Việc đo rung NVH sẽ xác định chính xác mức lệch trục.

Q: Tiếng va đập “cộc cộc” trong hộp số có nguy hiểm không?

A: Có. Đây là một trong những dạng tiếng ồn nghiêm trọng nhất. Tiếng va đập cho thấy bánh răng hành tinh hoặc khớp nối đã có độ rơ, mòn, thậm chí mẻ răng. Nếu tiếp tục vận hành, va đập sẽ phá hỏng cả cụm truyền động. Bạn cần kiểm tra ngay lập tức để tránh phải thay nguyên hộp số.

Q: Xe ủi mới vận hành vài tháng nhưng đã phát tiếng ồn – nguyên nhân do đâu?

A: Máy mới nhưng vận hành trong môi trường bụi, cát hoặc tải nặng liên tục có thể khiến mỡ bôi trơn nhanh khô, ổ bi giảm tuổi thọ hoặc trục bị lệch nhẹ. Ngoài ra, lắp đặt sai hoặc căn chỉnh chưa chuẩn sau bảo dưỡng cũng là nguyên nhân. Tiếng ồn sớm không phải bất thường — nhưng cần phân tích để xác định đúng nguyên nhân.

KẾT LUẬN

Việc phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi là bước quan trọng giúp ngăn ngừa hỏng hóc lớn và đảm bảo an toàn khi vận hành. Nếu bạn nghe thấy tiếng rít, tiếng va đập hoặc rung mạnh khi tăng ga, hãy liên hệ chuyên gia kỹ thuật của 911Group để được kiểm tra và xử lý nhanh chóng – đúng chuẩn XCMG.

CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN 911

• 0944 911 911 (Điện thoại/ Zalo)
• https://911group.com.vn/
• Email: info@911group.com.vn
• VPGD: C14 – HH04, đường Lưu Khánh Đàm, KĐT Việt Hưng, Việt Hưng, Hà Nội
• Kho bãi miền Bắc: Phù Dực 1, Phù Đổng, Hà Nội
• Kho bãi miền Nam: Số 86 Quốc lộ 51, tổ 31, KP 3, Phường Long Hưng, Tỉnh Đồng Nai

Xem thêm:

• Cách kiểm tra và khắc phục rò rỉ dầu hệ thống truyền động
• Bảo dưỡng định kỳ hệ thống truyền động để ngăn hỏng hóc sớm
• Xe ủi XCMG trong công trình khai thác mỏ