Kiểm tra hệ thống truyền động xe ủi XCMG để phát hiện sớm lỗi kỹ thuật

Khi bạn vận hành một chiếc máy ủi XCMG trong các công trường khắc nghiệt, việc kiểm tra hệ thống truyền động xe ủi XCMG trở nên cực kỳ quan trọng để phát hiện sớm lỗi kỹ thuật, tránh dừng máy ngoài ý muốn và giảm chi phí bảo trì. Với tư cách là đơn vị phân phối và dịch vụ chuyên nghiệp, Tập đoàn 911 Group luôn khuyến nghị thực hiện kiểm tra định kỳ cho máy.

Tổng quan về vai trò của hệ thống truyền động xe ủi XCMG

Hệ thống truyền động trong xe ủi XCMG đóng vai trò trung tâm trong việc truyền mô­men từ động cơ tới bánh xích hoặc bánh lốp, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu suất và độ ổn định vận hành.

Vai trò của bộ biến mô trong truyền động xe ủi XCMG

Bộ biến mô (torque converter) là thành phần thuỷ lực nằm giữa động cơ và hộp số, có nhiệm vụ chuyển mô­men quay từ động cơ thành mô­men truyền tới hộp số với độ trượt thấp để đáp ứng tải thay đổi. Khi bộ biến mô hoạt động không đúng cách bạn có thể nhận thấy hiện tượng “đạp ga nhưng máy chậm phản hồi”. 

Trong tài liệu catalogue XCMG, cơ cấu này là phần quan trọng của hệ thống truyền động. Việc kiểm tra bao gồm: mức và chất lượng dầu thuỷ lực, hiện tượng nóng bất thường, hoặc tiếng kêu từ bộ biến mô.

Hộp số hành tinh và ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành

Hộp số hành tinh (planetary gearbox) trong nhiều dòng máy ủi XCMG là cơ cấu truyền động cuối cùng trước final drive, cho phép tỉ số truyền lớn và chuyển số mượt. Khi hộp số hành tinh bị mòn, có khe hở bánh răng, hoặc dầu bên trong bị cháy do nhiệt, máy sẽ xuất hiện tiếng kêu, trượt số hoặc không vào số. Kiểm tra bao gồm nghe tiếng hộp số, nhìn dầu hộp số, đo nhiệt độ.

Ly hợp thủy lực và sự ổn định khi chuyển số

Ly hợp thủy lực (hydraulic clutch) đóng vai trò kết nối hoặc ngắt truyền mô­men từ bộ biến mô tới hộp số hoặc final drive khi chuyển số tiến/lùi hoặc vận hành tải thấp. Nếu ly hợp thủy lực mòn hoặc điều áp không đúng, sẽ dẫn tới hiện tượng “rung lắc khi vào số” hoặc “trễ truyền lực”. 

Khi nhận thấy máy bị giật khi chuyển số hoặc cảm giác mất lực đột ngột, cần kiểm tra piston ly hợp, áp lực thuỷ lực, và dầu.

Cảm biến tốc độ và kiểm soát thông số vận hành

Đối với máy ủi hiện đại của XCMG, cảm biến tốc độ (speed sensor) và hệ thống điều khiển điện tử (ECU) tham gia vào việc điều phối truyền động, chuyển số và bảo vệ hộp số. Khi cảm biến tốc độ bị lỗi hoặc tín hiệu không chính xác, máy có thể không vào số đúng lúc, hoặc hệ thống bảo vệ sẽ giới hạn lực truyền động gây “trễ truyền lực”. 

Vì vậy, kiểm tra hệ thống điện/điều khiển và đo tín hiệu cảm biến là bước không thể bỏ qua trong kiểm tra hệ thống truyền động.

Các dấu hiệu cho thấy hệ thống truyền động xe ủi XCMG cần sửa chữa

Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường như rung lắc khi vào số, trễ truyền lực hoặc dầu hộp số nóng sẽ giúp bạn thực hiện sửa chữa kịp thời và tránh hư hại nặng hơn.

Rung lắc khi vào số – dấu hiệu sớm của lỗi truyền động

Khi vận hành máy ủi XCMG, nếu bạn cảm thấy rung mạnh hoặc giật nhẹ mỗi khi chuyển số tiến/lùi hoặc thực hiện bước từ N (số mo) vào số làm việc — đó có thể là do ly hợp thủy lực không đóng hoàn toàn hoặc bộ biến mô mất hiệu suất. 

Rung lắc khi vào số còn có thể xuất phát từ mòn răng hộp số hành tinh hoặc lệch khớp nối truyền động. Việc kiểm tra nên thực hiện khi máy khởi động lần đầu và khi máy đạt ổn định nhiệt độ, quan sát tay lái, khung máy và cảm giác người lái.

Trễ truyền lực – phản hồi chậm khi tăng ga hoặc chuyển số

Một dấu hiệu rất quan trọng là khi bạn đạp ga hoặc chọn số tiến nhưng máy phản hồi chậm hơn bình thường, hoặc khi vận hành tải nhẹ mà máy mất nhiều thời gian “vào số” hoặc “vào hành trình”. 

Trễ truyền lực có thể do ly hợp trượt, dầu truyền động không đủ cấp, cảm biến tốc độ báo sai hoặc ECU giới hạn mô­men truyền. Khi gặp hiện tượng này, hãy kiểm tra mức dầu, bộ ly hợp thủy lực và xem mã lỗi trên màn hiển thị nếu có.

Dầu hộp số nóng bất thường – cảnh báo nguy cơ mài mòn

Dầu hộp số nóng là một trong những cảnh báo sớm của hệ thống truyền động đang bị quá tải hoặc bị mài mòn nặng. Theo catalogue XCMG, hệ truyền động “low-speed large-torque + high speed ratio” giúp giảm tiêu hao nhiên liệu nhưng nếu dầu hộp số bị cháy màu, có mùi khét hoặc nhiệt độ vượt ngưỡng vận hành – đó là dấu hiệu nguy hiểm. 

Máy hoạt động lâu dưới tải nặng, địa hình đá hoặc mài mòn lớn… đều có thể dẫn tới dầu nóng quá mức. Khi đó cần dừng máy, để nguội và kiểm tra dầu, lọc, các vòng bi và bánh răng hộp số hành tinh.

Tiếng ồn bất thường từ hộp số hành tinh

Nếu khi vận hành bạn nghe thấy tiếng kêu lạ từ phía hộp số (khi ga mạnh, chuyển số hoặc lùi máy) có thể là bánh răng hành tinh hoặc ổ đỡ bị mòn. Khi tiếng ồn phát ra, cần kiểm tra bánh răng hành tinh, khe hở và độ mòn, thay vòng bi hoặc bánh răng nếu cần.

Cảm biến tốc độ hoạt động sai – ảnh hưởng điều phối truyền động

Khi cảm biến tốc độ (speed sensor) báo sai hoặc không phản hồi, máy có thể không chuyển số đúng thời điểm, dẫn tới trễ hoặc mất lực truyền. Vì máy ủi hiện đại thường có màn hiển thị mã lỗi và hệ thống bảo vệ hộp số. 

Nếu màn báo lỗi hoặc cảm biến không có tín hiệu, bạn nên kết nối chẩn đoán điện tử, kiểm tra cảm biến và dây dẫn. Đây là bước quan trọng để tránh hỏng hệ thống truyền động hoàn chỉnh.

Quy trình kiểm tra hệ thống truyền động xe ủi XCMG 

Áp dụng checklist kiểm tra định kỳ giúp chủ máy hoặc kỹ thuật viên của 911 Group thực hiện đánh giá hệ thống truyền động một cách chuyên nghiệp và đồng bộ.

Kiểm tra ngoại quan – rò rỉ dầu, mối nối, độ rung

Trước khi vận hành máy trong ca làm việc, hãy thực hiện kiểm tra ngoại quan: quan sát ống dầu, khớp nối, các mối hàn – nếu thấy rò rỉ dầu truyền động hoặc dầu thuỷ lực, cần phát hiện sớm. Đồng thời, khi máy khởi động, lắng nghe tiếng máy, cảm giác rung ở khung máy và tay lái. Đây là bước đơn giản nhưng hiệu quả cao để phát hiện sớm dấu hiệu hỏng.

Kiểm tra khi chuyển số và chạy tải thực tế

Thực hiện thử: từ trạng thái máy N (chờ) → chuyển số tiến → tăng ga nhẹ → tăng ga tải. Quan sát có hiện tượng rung lắc khi vào số, trễ truyền lực hoặc tiếng kêu từ hộp số. Sử dụng đồng hồ nhiệt để đo nhiệt độ dầu hộp số sau vài phút vận hành. So sánh với giá trị tham chiếu từ catalogue XCMG.

Kiểm tra cảm biến tốc độ & hệ thống điện điều khiển truyền động

Kết nối máy chẩn đoán nếu máy XCMG được trang bị màn hiển thị lỗi. Kiểm tra mã lỗi liên quan tới truyền động, cảm biến tốc độ. Đo tín hiệu cảm biến và xem dây dẫn có bị hở, mất kết nối hoặc bị đứt. Khi cảm biến tốc độ bị lỗi, truyền động sẽ không được điều phối tốt dẫn đến trễ truyền lực.

Đánh giá nhiệt độ dầu hộp số & chất lượng dầu

Sau khi máy đã vận hành tải, dừng máy và đo nhiệt độ dầu hộp số – nếu vượt ngưỡng từ catalogue hoặc dầu có màu sậm/mùi khét – cần xử lý ngay. Thay dầu và lọc nếu cần, và kiểm tra xem có hiện tượng nước hoặc tạp chất lẫn vào. Việc bảo dưỡng dầu cấp đúng chủng loại sẽ giúp hệ thống truyền động bền hơn.

Kiểm tra bộ biến mô, ly hợp thủy lực và hộp số hành tinh theo định kỳ

Trong định kỳ bảo dưỡng dài hơn, kỹ thuật viên nên tháo kiểm tra bộ biến mô, ly hợp thủy lực và hộp số hành tinh: đo khe hở bánh răng, độ mòn ly hợp, thử áp lực thuỷ lực. Nếu phát hiện vượt ngưỡng cho phép, tiến hành sửa hoặc thay thế. Việc thay linh kiện chủ đạo kịp thời sẽ tránh hỏng lan sang các bộ phận khác.

Khi nào cần sửa chữa, bảo dưỡng hoặc thay mới linh kiện?

Xác định rõ mức độ lỗi – từ nhẹ tới nghiêm trọng – để chủ máy quyết định sửa chữa, thay mới hoặc bảo dưỡng với chi phí hợp lý.

Các trường hợp nên sửa chữa ngay lập tức

Khi xuất hiện rung mạnh khi vào số, dầu hộp số quá nóng, hoặc tiếng kêu rõ ràng từ hộp số hành tinh – đó là dấu hiệu cấp bách cần dừng máy và kiểm tra. Việc tiếp tục vận hành sẽ làm hỏng nghiêm trọng các bánh răng hoặc final drive, chi phí sẽ tăng lên rất nhiều.

Khi nào cần thay mới bộ biến mô, ly hợp hoặc hộp số hành tinh?

Nếu kiểm tra định kỳ cho thấy mòn quá giới hạn theo catalogue XCMG, khe hở bánh răng lớn, ly hợp thủy lực không đạt áp lực, hoặc bộ biến mô trượt liên tục – thì việc thay mới là cần thiết. Bởi vì những linh kiện này nằm ở trung tâm của hệ truyền động và nếu “ăn mòn” lớn sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ hệ truyền động.

Chi phí tham khảo và thời gian sửa chữa

Mức độ thay mới từ đơn giản tới phức tạp: thay dầu và lọc – xử lý ly hợp/ cảm biến – thay hộp số hành tinh hoặc biến mô. Thời gian có thể từ vài giờ tới vài ngày tuỳ máy. Chủ máy nên liên hệ kỹ thuật viên chuyên của 911 Group – đơn vị chính hãng phân phối, bảo dưỡng XCMG tại Việt Nam.

Xem thêm:

• Nguyên nhân khiến xe ủi XCMG bị trượt hoặc yếu lực kéo
  
• Dấu hiệu hư hỏng ở bộ ly hợp và hộp số xe ủi XCMG
  
• Phân tích tiếng ồn bất thường để chẩn đoán lỗi truyền động xe ủi 

FAQ – Câu hỏi thường gặp về kiểm tra hệ thống truyền động xe ủi XCMG

Giải đáp nhanh các câu hỏi phổ biến giúp người sử dụng tìm kiếm thông tin dễ dàng và nâng cao trải nghiệm nội dung.

Q: Tại sao máy ủi XCMG bị rung lắc khi vào số?

A: Rung lắc thường do ly hợp thủy lực mòn, áp lực dầu yếu hoặc bộ biến mô trượt. Mô-men truyền không ổn định khiến máy giật khi vào số. Cần kiểm tra ly hợp, áp suất dầu và bộ biến mô.

Q: Dầu hộp số XCMG bị nóng bao nhiêu độ thì cần thay?

A: Dầu hộp số vượt khoảng 90–100°C hoặc đổi màu, có mùi khét là dấu hiệu bất thường. Lúc này cần kiểm tra và thay dầu ngay để tránh mòn bánh răng và ảnh hưởng hộp số hành tinh.

Q: Có thể tự kiểm tra cảm biến tốc độ hay cần kỹ thuật viên?

A: Có thể kiểm tra sơ bộ: quan sát mã lỗi, kiểm tra dây điện và đầu cảm biến. Nếu lỗi vẫn xuất hiện hoặc máy trễ truyền lực, cần kỹ thuật viên chuyên nghiệp kiểm tra và hiệu chỉnh ECU.

Q: Thay hộp số hành tinh XCMG mất bao lâu?

A: Thời gian thay hộp số hành tinh thường 1–3 ngày tùy dòng máy và điều kiện thi công. Quy trình gồm tháo kiểm tra, lắp mới, căn chỉnh và chạy thử, trong thời gian đó máy sẽ phải dừng hoạt động.

Q: Có nên sử dụng dầu hộp số không chính hãng để tiết kiệm?

A: Không nên. Dầu kém chất lượng làm tăng ma sát, nóng nhanh, gây mòn bánh răng và bộ biến mô. Ngoài ra còn dễ mất bảo hành và dẫn tới chi phí sửa chữa cao hơn về lâu dài.

Kết luận

Việc kiểm tra hệ thống truyền động xe ủi XCMG một cách định kỳ và đúng phương pháp giúp kéo dài tuổi thọ máy, giảm thời gian dừng máy và tối ưu chi phí bảo trì. Đừng chờ đến khi lỗi lớn rồi mới hành động – hãy thực hiện checklist kiểm tra ngay hôm nay và nếu phát hiện bất thường.

Hãy liên hệ dịch vụ chuyên nghiệp của Tập đoàn 911 Group để được hỗ trợ và khắc phục kịp thời.

CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN 911

• 0944 911 911 (Điện thoại/ Zalo)
• https://911group.com.vn/
• Email: info@911group.com.vn
• VPGD: C14 – HH04, đường Lưu Khánh Đàm, KĐT Việt Hưng, Việt Hưng, Hà Nội
• Kho bãi miền Bắc: Phù Dực 1, Phù Đổng, Hà Nội
• Kho bãi miền Nam: Số 86 Quốc lộ 51, tổ 31, KP 3, Phường Long Hưng, Tỉnh Đồng Nai