Quy trình bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG đúng kỹ thuật

Bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG là yếu tố then chốt quyết định lực ủi, độ ổn định và tuổi thọ thiết bị. Trên thực tế công trường, phần lớn các lỗi ủi yếu, mất lực hoặc xe không tiến đều bắt nguồn từ hệ thống thủy lực. Nếu không được bảo dưỡng đúng kỹ thuật, bơm và xi lanh có thể hư hỏng nghiêm trọng chỉ sau thời gian ngắn vận hành. Vì vậy, nắm vững quy trình và nguyên tắc bảo dưỡng là yêu cầu bắt buộc với người lái và bộ phận kỹ thuật. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng – làm đúng – và tối ưu hiệu suất xe ủi XCMG.

Vì sao cần bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG định kỳ

Bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG giúp duy trì lực ủi ổn định và ngăn ngừa hư hỏng sớm. Trong điều kiện làm việc nặng, dầu thủy lực nhanh chóng bị nhiễm bẩn và suy giảm chất lượng. Nếu không kiểm soát, áp suất hệ thống sẽ giảm dần theo thời gian.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp xe ủi XCMG ủi yếu, xe không tiến không xuất phát từ động cơ mà do thủy lực bị mòn hoặc mất áp. Khi đó, chi phí sửa chữa bơm và xi lanh thường rất lớn. Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi xảy ra hỏng nặng.

Hệ thống thủy lực cũng rất nhạy cảm với độ sạch dầu và nhiệt độ vận hành. Dầu bẩn làm tăng ma sát, gây mòn nhanh bơm và van. Dầu quá nóng lại khiến độ nhớt giảm, dẫn đến thất thoát áp suất và giảm hiệu suất truyền lực.

Việc bảo dưỡng đúng kỹ thuật không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ bơm, xi lanh mà còn tối ưu mô-men và phân bổ lực kéo. Nhờ đó, xe ủi XCMG vận hành ổn định hơn, giảm hao nhiên liệu và nâng cao năng suất thi công.

Cấu tạo hệ thống thủy lực xe ủi XCMG

Hệ thống thủy lực xe ủi XCMG được thiết kế để làm việc ổn định trong điều kiện tải nặng và liên tục. Mỗi bộ phận đều giữ vai trò riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau. Chỉ cần một chi tiết hoạt động kém, toàn bộ hiệu suất ủi sẽ suy giảm.

Việc hiểu rõ cấu tạo giúp người vận hành và kỹ thuật viên bảo dưỡng đúng điểm, đúng thời điểm, tránh sửa chữa tốn kém.

Bơm thủy lực – nguồn tạo áp suất chính

Bơm thủy lực là trái tim của hệ thống thủy lực xe ủi XCMG. Nhiệm vụ của bơm là tạo lưu lượng và áp suất dầu để cung cấp cho van và xi lanh. Phần lớn xe ủi XCMG sử dụng bơm piston, cho khả năng chịu tải cao và áp suất ổn định.

Khi bơm bị mòn hoặc hút dầu bẩn, áp suất sẽ giảm nhanh. Dấu hiệu thường gặp là xe ủi yếu, phản hồi lưỡi chậm, máy nhanh nóng dầu. Nếu không bảo dưỡng kịp thời, bơm có thể hư hỏng hoàn toàn.

Van điều khiển và van phân phối dầu

Van thủy lực có nhiệm vụ điều hướng dòng dầu đến đúng xi lanh theo thao tác của người lái. Đây là bộ phận quyết định độ chính xác và độ mượt khi nâng, hạ hoặc nghiêng lưỡi ủi. Van làm việc liên tục trong môi trường áp suất cao.

Khi van bị kẹt do cặn bẩn, hệ thống sẽ xuất hiện hiện tượng giật, đứng lưỡi hoặc không giữ được vị trí. Việc vệ sinh và kiểm tra van định kỳ giúp duy trì khả năng điều khiển ổn định và an toàn.

Xi lanh thủy lực nâng – hạ lưỡi ủi

Xi lanh thủy lực chuyển đổi áp suất dầu thành lực cơ học trực tiếp tác động lên lưỡi ủi. Đây là bộ phận chịu tải lớn và thường xuyên tiếp xúc với bụi đất, bùn và rung động mạnh. Do đó, xi lanh rất dễ bị mòn phớt nếu bảo dưỡng không đúng cách.

Khi xi lanh bị rò dầu hoặc tụt áp, lưỡi ủi sẽ không giữ được độ cao, nâng yếu hoặc hạ không kiểm soát. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác và năng suất thi công.

Dầu thủy lực và lọc dầu thủy lực

Dầu thủy lực vừa truyền lực, vừa bôi trơn và làm mát hệ thống. Với xe ủi XCMG, chất lượng và độ sạch của dầu thủy lực quyết định tuổi thọ bơm và xi lanh. Dầu bẩn là nguyên nhân hàng đầu gây mài mòn nội bộ.

Lọc dầu thủy lực có nhiệm vụ giữ lại tạp chất và mạt kim loại trong quá trình vận hành. Nếu lọc bị tắc hoặc quá hạn thay thế, dầu bẩn sẽ quay ngược lại phá hủy bơm và van. Vì vậy, bảo dưỡng lọc dầu đúng định kỳ là yêu cầu bắt buộc.

12 bước quy trình bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG

Thời gian: 3–4 giờ | Nhân sự: 2–3 kỹ thuật viên |

Giai đoạn chuẩn bị (20 phút)

1. Ngừng hoạt động và áp dụng khóa an toàn LOTO
   • Tắt động cơ, chuyển công tắc về OFF.
   • Lắp khóa cá nhân vào hộp điện chính.
2. Kiểm tra ban đầu xích chùng và con lăn dẫn hướng
   • Đo xích chùng sag giữa bánh sao và con lăn: 25–35 mm (theo Tài liệu kỹ thuật XCMG).
   • Kiểm tra con lăn dẫn hướng (8–12 cái): mòn đường kính <5 mm, không nứt bề mặt.
3. Điều chỉnh bánh sao chủ động
   • Siết bulong căng xích M30: mô-men 600 Nm (torque wrench ±5 %).
   • Đo lệch tâm bánh sao chủ động <3 mm bằng thước so laser.

Giai đoạn xả dầu và vệ sinh (40 phút)

1. Xả toàn bộ dầu cũ
   • Mở van đáy bình chứa (DN50), xả 400–600 L vào bể thải chuyên dụng.
   • Đo lượng dầu xả: sai lệch <10 L → báo cáo bất thường.
2. Tháo và kiểm tra lọc dầu + ống hồi áp
   • Tháo lọc hút/hồi 10 µm, rửa áp lực 200 bar.
   • Kiểm tra ống hồi áp SAE 100R4: áp suất chênh <2 bar (Cẩm nang thủy lực Parker).

Giai đoạn kiểm tra linh kiện cốt lõi (50 phút)

1. Vệ sinh bình chứa dầu
   • Rửa bằng 50 L dầu VG46 sạch, lau khô cotton không xơ.
   • Nội soi camera 8 mm: không cặn >0.1 mm.
2. Kiểm tra van relief cài đặt
   • Lắp manometer tại cổng test: van relief 210 bar ±2 bar.
   • Vệ sinh gioăng Viton nếu kẹt, thay nếu mòn >0.3 mm.
3. Kiểm tra bơm thủy lực piston
   • Đo lưu lượng case drain: <10 L/phút tại 200 bar.
   • Kiểm tra khe hở piston <0.05 mm bằng micrometer (Tài liệu kỹ thuật XCMG).

Giai đoạn nạp dầu và chạy thử (50 phút)

1. Lắp lọc mới và nạp dầu VG46
   • Lắp lọc 10 µm Rexroth mã 803164236.
   • Bơm qua lọc di động 3 µm, tốc độ 80 L/phút đến vạch MAX + 10 L.
2. Xả khí toàn hệ thống
   • Mở 4 van cao nhất (bơm, xi lanh lưỡi, ripper, lái) 5 phút.
   • Chạy không tải 10 phút → không bọt khí, tiếng rít = 0.
3. Chạy thử tải thực tế
   • Đẩy đất 10 m³ (lưỡi ủi + ripper), di chuyển 100 m.
   • Đo áp suất 200 bar, xích chùng ổn định 30 mm, con lăn dẫn hướng không rung.
4. Hoàn tất và bàn giao
   • Ghi biên bản: lượng dầu thay, ống hồi áp, van relief, bánh sao chủ động, ảnh trước/sau.
   • Tháo khóa an toàn LOTO.

Lưu ý quan trọng:

• Tuân thủ Tài liệu kỹ thuật XCMG TY/DL-Series 2025 và Cẩm nang thủy lực Parker (Chương 7 – Bảo dưỡng ống hồi áp).
• Không sử dụng dầu tái chế hoặc khác VG46 NAS 7.
• 911 Group cung cấp dịch vụ bảo dưỡng tại chỗ 24/7 với kỹ thuật viên được đào tạo Rexroth/Parker.

An toàn lao động khi bảo dưỡng

• Khóa an toàn LOTO + giá đỡ xích >30 tấn.
• Đeo kính + găng tay chống dầu.
• Không đứng dưới bánh sao chủ động khi căng xích.
• Xử lý dầu thải đúng quy định.

Lịch bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG (911 Group)

7 mẹo vàng bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG 8000 giờ

Điều chỉnh xích chùng 25–35 mm hàng 500 giờ bằng thước sang chuyên dụng

• Siết bulong căng xích 600 Nm → duy trì lực kéo 160 kN, giảm mòn bánh sao chủ động 40 %.

Kiểm tra con lăn dẫn hướng mòn <5 mm bằng thước kẹp 0.01 mm

• Thay nếu >4 mm hoặc rung xích >3 mm → ngăn đứt xích 100 %.

Siết bánh sao chủ động 600 Nm + kiểm tra lệch tâm <3 mm định kỳ

• Sử dụng laser alignment → tránh ống hồi áp tắc do lệch tải.

Vệ sinh ống hồi áp áp lực 200 bar + kiểm tra áp suất chênh <2 bar

• Rửa mỗi 1000 giờ → giảm tải bơm thủy lực piston 30 %.

Test van relief 210 bar ±2 bar bằng manometer 300 bar

• Thay gioăng Viton nếu sai lệch >3 bar → bảo vệ bơm thủy lực piston khỏi quá áp.

Lắp cảm biến áp suất & lưu lượng IoT Rexroth PR4

• Cảnh báo Zalo khi ống hồi áp tắc >50 % hoặc bơm thủy lực piston case drain >10 L/phút → bảo dưỡng trước 200 giờ.

Lưu ý vận hành giảm hỏng

• Trước ca làm việc, người vận hành cần kiểm tra tình trạng xích, độ chùng và con lăn dẫn hướng. Xích quá chùng hoặc con lăn kẹt sẽ làm tăng lực cản khi di chuyển, khiến hệ thống thủy lực và truyền động phải làm việc quá tải. Việc điều chỉnh xích đúng tiêu chuẩn giúp phân bổ lực kéo đều và giảm áp lực lên bơm thủy lực.

• Trong ca vận hành, cần thường xuyên theo dõi phản hồi của bơm thủy lực piston thông qua áp suất làm việc và cảm giác lực ủi. Nếu nhận thấy xe ủi yếu dần, phản hồi lưỡi chậm hoặc áp suất không ổn định, cần giảm tải ngay để tránh mài mòn nhanh bơm và van. Việc duy trì áp suất trong dải cho phép giúp hệ thống thủy lực làm việc bền bỉ và ổn định.

• Sau ca làm việc, nên vệ sinh sạch khu vực ống hồi dầu và các vị trí dễ bám bẩn. Ống hồi bị tắc hoặc bẩn sẽ làm dầu hồi không thông suốt, gây nóng dầu và tăng áp suất không cần thiết. Đồng thời, cần kiểm tra và ghi nhận tình trạng van relief (van an toàn) để phát hiện sớm dấu hiệu kẹt hoặc xả áp bất thường, từ đó có phương án bảo dưỡng kịp thời.

Các lỗi thủy lực thường gặp trên xe ủi XCMG và cách phòng ngừa

Trong quá trình vận hành, hệ thống thủy lực xe ủi XCMG thường phát sinh lỗi âm thầm. Nếu không nhận diện sớm, các lỗi nhỏ sẽ nhanh chóng dẫn đến hỏng bơm, xi lanh và dừng máy đột ngột.

Xe ủi XCMG ủi yếu, lực đẩy giảm

Đây là lỗi phổ biến nhất khi hệ thống thủy lực xuống cấp. Nguyên nhân thường do áp suất bơm giảm, dầu bẩn hoặc lọc dầu bị tắc. Xe vẫn chạy nhưng lưỡi ủi không ăn vật liệu, đặc biệt khi ủi tải nặng.

Cách phòng ngừa hiệu quả là đo áp suất định kỳ, thay dầu và lọc đúng chu kỳ. Không nên chờ đến khi xe mất lực hoàn toàn mới xử lý.

Xe không tiến hoặc phản hồi lưỡi ủi chậm

Tình trạng này thường xuất hiện khi hệ thống bị hút khí, van điều khiển kẹt hoặc dầu thiếu. Người lái sẽ cảm nhận rõ độ trễ khi thao tác cần điều khiển.

Để phòng tránh, cần kiểm tra mức dầu mỗi ngày, xả khí sau mỗi lần thay dầu và giữ độ sạch dầu ở mức an toàn. Van thủy lực cần được vệ sinh định kỳ nếu xe làm việc trong môi trường bụi bẩn.

Hệ thống thủy lực nóng dầu nhanh

Dầu thủy lực nóng nhanh là dấu hiệu hệ thống đang làm việc quá tải hoặc dầu đã mất khả năng bôi trơn. Khi dầu nóng, độ nhớt giảm và áp suất không còn ổn định, làm giảm lực ủi.

Giải pháp là thay dầu đúng chủng loại, kiểm tra hệ thống làm mát dầu và tránh vận hành quá tải kéo dài. Không nên bỏ qua cảnh báo nhiệt độ dầu.

Rò rỉ dầu tại xi lanh và đường ống

Rò rỉ thường xảy ra tại phớt xi lanh, đầu nối ống hoặc van. Dù lượng dầu rò nhỏ, nhưng về lâu dài sẽ gây tụt áp và mất ổn định hệ thống.

Cần kiểm tra trực quan mỗi ca làm việc và xử lý ngay khi phát hiện. Không nên vận hành xe ủi XCMG khi đã có dấu hiệu rò rỉ dầu.

Xem thêm:

• Cách kiểm tra và điều chỉnh căng xích xe ủi XCMG đạt chuẩn
• Cách sửa xe ủi XCMG bị yếu lực hoặc thao tác thủy lực chậm
• Cách thay dầu thủy lực và lọc xe ủi XCMG theo hướng dẫn chuẩn

Kết luận

Bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt giúp duy trì lực ủi ổn định, giảm sự cố và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Việc thực hiện đầy đủ quy trình bảo dưỡng, kết hợp với thói quen vận hành đúng cách sẽ giúp hạn chế tối đa các lỗi như ủi yếu, mất áp hay nóng dầu. Đặc biệt, kiểm soát tốt dầu thủy lực, áp suất bơm và tình trạng xi lanh chính là nền tảng để nâng cao hiệu suất thi công và giảm chi phí sửa chữa.

Để người vận hành và bộ phận kỹ thuật nắm vững kiến thức thực tế, áp dụng đúng tiêu chuẩn và xử lý sự cố hiệu quả ngay tại công trường,911 Group cung cấp linh kiện Rexroth/Parker, dịch vụ tại chỗ 24/7, công cụ chuyên dụng và đào tạo miễn phí – biến “bảo dưỡng thủy lực” thành “hiệu suất tối đa”.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Xích chùng bao nhiêu là chuẩn?

25–35 mm sag, điều chỉnh bulong 600 Nm.

2. Con lăn dẫn hướng thay khi nào?

Mòn >5 mm hoặc rung xích >3 mm.

3. Bánh sao chủ động lệch do gì?

Xích chùng + ống hồi áp tắc – căng xích + vệ sinh.

4. Ống hồi áp kiểm tra thế nào?

Áp suất chênh <2 bar, rửa 200 bar.

5. Chi phí bảo dưỡng hệ thống thủy lực xe ủi XCMG?

Khoảng 15–25 triệu/lần – tiết kiệm 600 triệu/năm.