Quy trình xả áp và dừng xe bơm tự hành XCMG đúng kỹ thuật

Hệ thống bơm, đặc biệt trong các công trình xây dựng như xe bơm bê tông tự hành, đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển bê tông tươi đến các vị trí thi công khó tiếp cận, giúp đẩy nhanh tiến độ và giảm sức lao động thủ công. Quy trình xả áp và dừng xe bơm tự hành XCMG đúng chuẩn không chỉ bảo vệ tính mạng con người mà còn duy trì hiệu suất và tuổi thọ của máy móc, đặc biệt với các thiết bị hiện đại như xe bơm XCMG. Bài viết này, Máy xúc XCMG sẽ phân tích quy trình xả áp và dừng xe bơm tự hành XCMG đúng kỹ thuật

Tổng quan về hệ thống bơm và xả áp

Hệ thống bơm và xả áp đóng vai trò kiểm soát dòng bê tông và đảm bảo an toàn khi vận hành. Tổng quan về hệ thống bơm và xả áp giúp hiểu rõ nguyên lý hoạt động, chức năng từng bộ phận và tầm quan trọng trong quá trình thi công.

Cấu trúc cơ bản của hệ thống bơm

Hệ thống bơm trong xe bơm tự hành bao gồm một tổ hợp các bộ phận hoạt động đồng bộ để vận chuyển bê tông hoặc chất lỏng khác dưới áp suất cao. Các thành phần chính bao gồm:

• Động cơ: Thường là động cơ diesel, cung cấp năng lượng để vận hành bơm piston và hệ thống thủy lực.
• Bơm piston: Tạo áp suất cao (100-200 bar) để đẩy bê tông qua đường ống đến cần bơm.
• Đường ống: Được làm từ thép chịu lực, dẫn bê tông từ bơm đến vị trí thi công, thường dài từ 30-60m tùy model.
• Van an toàn: Điều chỉnh áp suất, ngăn ngừa quá tải và cho phép xả áp suất dư khi dừng bơm.
• Xi lanh nâng cần: Kết hợp với hệ thống thủy lực để di chuyển và điều chỉnh cần bơm.
• Cảm biến áp suất: Theo dõi áp suất thời gian thực, hỗ trợ người vận hành kiểm soát hệ thống.

Áp suất dư là áp lực còn lại trong đường ống hoặc xi lanh sau khi dừng bơm, có thể đạt tới hàng trăm bar nếu không được xả đúng cách. Điều này thường xảy ra khi bê tông đặc bám dính hoặc van không đóng kín, tạo nguy cơ phun chất lỏng với tốc độ cao khi tháo hệ thống.

Tầm quan trọng của việc xả áp an toàn

Việc xả áp an toàn là bước quan trọng để loại bỏ áp suất dư, đảm bảo an toàn cho người vận hành và thiết bị. Nếu không thực hiện đúng, hậu quả có thể bao gồm:

• Nổ đường ống: Áp suất tích tụ làm nứt hoặc vỡ ống dẫn, gây nguy hiểm cho công nhân xung quanh.
• Hỏng thiết bị: Áp suất dư gây mòn hoặc hỏng bơm piston, van an toàn, hoặc xi lanh, dẫn đến chi phí sửa chữa lớn, có thể lên đến hàng chục triệu đồng mỗi lần.
• Tai nạn lao động: Bê tông hoặc chất lỏng phun ra với lực mạnh có thể gây bỏng kiềm, gãy xương, hoặc thậm chí tử vong.

Tuân thủ quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm giúp phát hiện sớm các vấn đề như rò rỉ, tắc nghẽn, hoặc hư hỏng van, từ đó giảm thiểu nguy cơ tai nạn và tăng tuổi thọ thiết bị lên 20-30%. Theo thống kê, nhiều vụ tai nạn tại công trường Việt Nam xuất phát từ việc bỏ qua bước xả áp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo và thực hiện quy trình chuẩn.

Quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm

Dừng bơm và xả áp đúng quy trình là bước quan trọng để đảm bảo an toàn cho người vận hành và thiết bị. Quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm giúp loại bỏ áp suất dư, tránh sự cố bật ống và chuẩn bị thiết bị ở trạng thái an toàn trước khi bảo dưỡng hoặc xử lý tắc nghẽn.

Chuẩn bị trước khi dừng hệ thống bơm

Chuẩn bị kỹ lưỡng là bước đầu tiên để đảm bảo an toàn khi dừng hệ thống bơm. Các thao tác cần thực hiện bao gồm:

• Kiểm tra trạng thái hệ thống:
  • Quan sát đồng hồ áp suất trên bảng điều khiển để ghi nhận áp suất bơm hiện tại, thường dao động từ 100-200 bar trong quá trình hoạt động.
  • Theo dõi lưu lượng bơm (m³/h) và kiểm tra van an toàn bằng cách thử mở nhẹ, đảm bảo van hoạt động trơn tru, không bị kẹt.
  • Lắng nghe tiếng ồn bất thường từ bơm piston hoặc xi lanh, kiểm tra rò rỉ dầu thủy lực ở các khớp nối.
• Đảm bảo khu vực làm việc an toàn:
  • Thông báo cho đội thi công ngừng cung cấp bê tông từ xe trộn hoặc trạm trộn.
  • Dựng biển cảnh báo hoặc dây chắn trong phạm vi 5-10m quanh xe bơm, đặc biệt ở khu vực dưới cần bơm hoặc gần đường ống.
  • Trong điều kiện thời tiết xấu (gió mạnh >10m/s hoặc mưa lớn), thu gọn cần bơm về vị trí an toàn để tránh rung lắc hoặc lật xe.
• Ghi chép thông số:
  • Lưu lại áp suất, lưu lượng, và tình trạng thiết bị vào nhật ký vận hành để dễ dàng theo dõi và bảo trì sau này.
  • Nếu phát hiện bất thường như áp suất dao động mạnh hoặc rò rỉ, đánh dấu để kiểm tra kỹ hơn sau khi dừng.

Quy trình chuẩn bị này chỉ mất 5-10 phút nhưng giúp giảm nguy cơ tai nạn xuống đáng kể, đặc biệt trong các công trình đông đúc như cầu đường hoặc nhà cao tầng.

Ngắt điện hệ thống bơm

Ngắt điện là bước quan trọng để đảm bảo hệ thống bơm ngừng hoạt động hoàn toàn, tránh khởi động ngoài ý muốn. Các bước thực hiện bao gồm:

• Tắt nguồn điện chính:
  • Chuyển công tắc nguồn trên bảng điều khiển về vị trí “OFF”, chờ động cơ diesel ngừng hoàn toàn (thường 30-60 giây để turbo nguội).
  • Với xe bơm XCMG, kiểm tra đèn báo nguồn trên bảng điều khiển để đảm bảo hệ thống đã tắt.
• Áp dụng phương pháp lockout-tagout (LOTO):
  • Sử dụng ổ khóa cá nhân để khóa hộp điện chính, ngăn ai đó bật lại nguồn.
  • Gắn nhãn “Không vận hành” với thông tin người khóa và thời gian để tăng tính minh bạch.
• Thao tác ngắt khẩn cấp:
  • Trong trường hợp phát hiện rò rỉ dầu, áp suất tăng đột ngột (>250 bar), hoặc tắc ống, nhấn nút ngắt khẩn cấp (emergency stop) trên điều khiển từ xa hoặc trong cabin.
  • Nút này sẽ cắt nguồn điện và thủy lực, đồng thời kích hoạt hệ thống chống lật (nếu có) để ổn định khung gầm.
• Kiểm tra lại:
  • Thử bật công tắc để xác nhận hệ thống không phản hồi, đảm bảo an toàn trước khi tiến hành xả áp.
  • Kiểm tra dây điện và kết nối để phát hiện hư hỏng, đặc biệt ở công trường ẩm ướt hoặc nhiều bụi.

Bước ngắt điện giúp loại bỏ nguy cơ điện giật hoặc khởi động ngẫu nhiên, đảm bảo an toàn cho các bước tiếp theo.

Xả áp an toàn

Xả áp an toàn là bước cốt lõi để loại bỏ áp suất dư trong đường ống và xi lanh, tránh nguy cơ phun chất lỏng hoặc nổ ống. Các bước thực hiện bao gồm:

• Xác định vị trí van an toàn:
  • Van an toàn thường nằm gần bơm piston, đầu ống xả, hoặc trên đường ống chính, được đánh dấu rõ ràng trong sơ đồ hệ thống của xe bơm.
  • Với xe bơm XCMG, kiểm tra hướng dẫn sử dụng để xác định vị trí van chính xác.
• Mở van từ từ:
  • Mở van an toàn chậm rãi để giảm áp suất dần, tránh phun bê tông hoặc dầu thủy lực đột ngột.
  • Theo dõi đồng hồ áp suất trên bảng điều khiển, đảm bảo áp suất giảm từ 100-200 bar về 0 bar trong 2-5 phút.
• Xả qua phễu hoặc ống phụ:
  • Kết nối ống xả phụ vào phễu tiếp nhận bê tông, sử dụng nước sạch để đẩy chất lỏng dư thừa ra ngoài.
  • Đặt thùng chứa bên dưới để hứng bê tông hoặc nước, tránh làm bẩn công trường.
• Xử lý sự cố:
  • Nếu áp suất không giảm, kiểm tra van an toàn xem có bị kẹt do bê tông khô hoặc tạp chất. Vệ sinh van bằng dụng cụ chuyên dụng, không dùng tay trực tiếp.
  • Nếu tắc nghẽn nghiêm trọng, bơm nước ngược dòng qua van tiết lưu để thông ống.
• Lưu ý an toàn:
  • Luôn đeo kính bảo hộ và găng tay chống hóa chất để tránh bỏng kiềm từ bê tông (pH 12-13).
  • Đảm bảo không có người đứng gần đường ống hoặc khu vực xả trong suốt quá trình.

Quy trình xả áp tuân thủ tiêu chuẩn ISO 21573-2, đảm bảo hệ thống an toàn trước khi bảo trì hoặc vệ sinh.

Vệ sinh đường ống

Vệ sinh đường ống là bước cuối cùng để loại bỏ bê tông hoặc chất lỏng còn sót lại, ngăn ngừa tắc nghẽn trong lần sử dụng tiếp theo. Các bước thực hiện bao gồm:

• Rửa sạch đường ống:
  • Sử dụng máy bơm nước áp lực cao (150-200 bar) để đẩy sạch bê tông dư thừa trong đường ống và cần bơm.
  • Với cần bơm đa đoạn (4-7 đoạn), thu gọn cần và rửa từng đoạn từ trong ra ngoài, đảm bảo không còn cặn bẩn.
• Kiểm tra đường ống:
  • Quan sát các khuỷu ống (elbow) và khớp nối để phát hiện ăn mòn, nứt vỡ, hoặc mòn do ma sát với bê tông.
  • Thay thế các đoạn ống hỏng, đặc biệt ở khu vực chịu áp suất cao, theo lịch bảo trì (mỗi 500 giờ vận hành).
• Bôi trơn và bảo quản:
  • Bôi trơn các khớp nối và van an toàn bằng dầu mỡ chuyên dụng để tránh kẹt hoặc rỉ sét.
  • Vệ sinh hệ thống thủy lực song song, kiểm tra mức dầu thủy lực 68 và bổ sung nếu cần.
• Lưu ý:
  • Vệ sinh ngay sau khi xả áp để tránh bê tông khô cứng, có thể làm tắc ống hoặc hỏng bơm.
  • Đặt thùng chứa để thu gom nước thải, đảm bảo công trường sạch sẽ và tuân thủ quy định môi trường.

Quy trình vệ sinh giúp giảm nguy cơ tắc ống lên đến 80%, đảm bảo hệ thống sẵn sàng cho ca làm việc tiếp theo.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện quy trình

Để đảm bảo quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm được thực hiện hiệu quả, người vận hành cần chú ý các điểm sau:

• Sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE):
  • Luôn đeo kính chống văng, găng tay chống cắt, mũ bảo hộ, và quần áo chống hóa chất để bảo vệ khỏi bê tông phun hoặc dầu rò rỉ.
  • Sử dụng giày chống trượt khi làm việc trên bề mặt ướt hoặc trơn.
• Kiểm tra áp suất dư:
  • Không tháo rời đường ống, van, hoặc xi lanh trước khi xác nhận áp suất về 0 bar qua đồng hồ đo.
  • Sử dụng thiết bị đo áp suất cầm tay nếu đồng hồ trên xe không hoạt động chính xác.
• Xử lý sự cố:
  • Nếu van an toàn kẹt, dừng ngay, xả áp thủ công qua van phụ và vệ sinh van bằng dung dịch chuyên dụng.
  • Nếu thao tác ngắt khẩn cấp không hiệu quả, kiểm tra hệ thống điện (fuse, dây dẫn) và liên hệ kỹ thuật viên ngay.
  • Trong trường hợp rò rỉ dầu thủy lực, cách ly khu vực và sử dụng vật liệu thấm hút để xử lý.
• Bảo trì định kỳ:
  • Kiểm tra van an toàn, đường ống, và bơm piston hàng ngày trước ca làm việc.
  • Thay dầu thủy lực 68 và vệ sinh lọc dầu mỗi 1000-2000 giờ vận hành, theo hướng dẫn nhà sản xuất.
  • Đào tạo nhân viên định kỳ theo tiêu chuẩn OSHA hoặc TCVN 5639:2018 để nâng cao kỹ năng.
• Phối hợp đội ngũ:
  • Sử dụng tín hiệu tay hoặc radio để giao tiếp rõ ràng với đội thi công, tránh hiểu lầm trong khu vực nguy hiểm.
  • Đảm bảo mọi người rời khỏi vùng dưới cần bơm trước khi xả áp hoặc vệ sinh.
• Ghi chép và theo dõi:
  • Lưu nhật ký vận hành, bao gồm thời gian xả áp, tình trạng thiết bị, và các sự cố gặp phải.
  • Phân tích dữ liệu để cải thiện quy trình và lập kế hoạch bảo trì dài hạn.

Lợi ích của việc tuân thủ quy trình an toàn

Việc tuân thủ quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm mang lại nhiều lợi ích thiết thực, đặc biệt trong ngành xây dựng:

• Giảm nguy cơ tai nạn lao động:
  • Xả áp đúng cách ngăn ngừa phun bê tông hoặc dầu thủy lực, bảo vệ công nhân khỏi thương tích nghiêm trọng như bỏng kiềm hoặc gãy xương.
  • Theo quy định QCVN 7:2012/BLĐTBXH, tuân thủ quy trình an toàn giúp giảm tỷ lệ tai nạn công trường xuống dưới 5%.
• Bảo vệ thiết bị:
  • Loại bỏ áp suất dư và vệ sinh đường ống định kỳ giúp giảm hao mòn bơm piston, van an toàn, và xi lanh, kéo dài tuổi thọ thiết bị lên 20-30%.
  • Tiết kiệm chi phí sửa chữa, với một lần hỏng bơm piston có thể tốn hàng chục triệu đồng.
• Tăng hiệu quả vận hành:
  • Quy trình chuẩn giúp hệ thống sẵn sàng cho ca làm việc tiếp theo, giảm thời gian chết máy xuống dưới 10 phút mỗi ca.
  • Đảm bảo chất lượng bê tông không bị ảnh hưởng bởi tắc nghẽn hoặc áp suất bất ổn, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật công trình.
• Tuân thủ pháp luật và nâng cao uy tín:
  • Việc thực hiện quy trình an toàn giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn pháp lý, giảm chi phí bảo hiểm rủi ro và tăng uy tín với đối tác.
  • Trong bối cảnh xây dựng Việt Nam phát triển mạnh, các công ty áp dụng quy trình chuẩn thường được ưu tiên trong các dự án lớn.

Những lợi ích này không chỉ bảo vệ con người và thiết bị mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, bền vững.

Xem thêm:

• Quy trình bảo dưỡng xe bơm tự hành XCMG định kỳ đúng kỹ thuật
• Cách thay dầu thủy lực xe bơm tự hành XCMG để đảm bảo hiệu suất
• Hướng dẫn kiểm tra và vệ sinh xi lanh bơm xe tự hành XCMG

Kết luận

Quy trình an toàn khi dừng và xả áp hệ thống bơm là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo an toàn, bảo vệ thiết bị, và duy trì hiệu suất trong các công trình xây dựng. Từ chuẩn bị kiểm tra trạng thái, ngắt điện, xả áp an toàn qua van, đến vệ sinh đường ống, mỗi bước đều đòi hỏi sự cẩn thận và tuân thủ nghiêm ngặt. Người vận hành, đặc biệt là người mới, cần thực hành theo hướng dẫn để tránh sai sót và rủi ro. Hãy áp dụng ngay quy trình này để bảo vệ bản thân và tối ưu hóa hiệu quả công việc! Để cập nhật kiến thức, tham khảo tài liệu từ nhà sản xuất hoặc liên hệ dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật chuyên nghiệp.

Liên hệ ngay đại lý xe bơm tự hành XCMG chính hãng – 911 Group để được tư vấn và thực hiện bảo dưỡng xe XCMG chuyên nghiệp, đảm bảo hiệu quả tối ưu cho mọi công trình.

CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN 911

• 0944 911 911 (Điện thoại/ Zalo)
• https://911group.com.vn/
• Email: info@911group.com.vn
• VPGD: C14 – HH04, đường Lưu Khánh Đàm, KĐT Việt Hưng, Việt Hưng, Hà Nội
• Kho bãi miền Bắc: Phù Dực 1, Phù Đổng, Hà Nội
• Kho bãi miền Nam: Số 86 Quốc lộ 51, tổ 31, KP 3, Phường Long Hưng, Tỉnh Đồng Nai

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Làm thế nào để thực hiện xả áp an toàn đúng cách?

Mở van an toàn từ từ, theo dõi đồng hồ áp suất để đảm bảo về 0 bar, sử dụng kính bảo hộ và găng tay để tránh phun chất lỏng.

Khi nào cần sử dụng thao tác ngắt khẩn cấp?

Nhấn nút ngắt khẩn cấp khi phát hiện rò rỉ dầu, áp suất tăng bất thường (>250 bar), hoặc tắc ống để dừng hệ thống ngay lập tức.

Bao lâu nên vệ sinh đường ống một lần?

Vệ sinh đường ống ngay sau mỗi ca bơm bê tông, hoặc định kỳ mỗi 500 giờ vận hành để tránh tắc nghẽn do bê tông khô.

Làm gì nếu van an toàn bị kẹt?

Dừng hệ thống, vệ sinh van bằng dụng cụ chuyên dụng, thay thế nếu hỏng, và liên hệ kỹ thuật viên nếu không khắc phục được.