Quy trình dừng khẩn cấp khi vận hành xe trộn bê tông XCMG là nội dung quan trọng giúp người vận hành xử lý kịp thời các tình huống sự cố bất ngờ tại công trường. Việc nắm rõ và thực hiện đúng quy trình không chỉ hạn chế thiệt hại về thiết bị mà còn đảm bảo an toàn cho người và khu vực xung quanh. Thao tác dừng khẩn cấp đúng kỹ thuật góp phần giảm rủi ro và duy trì sự ổn định trong quá trình thi công. Bài viết này, Máy xúc XCMG sẽ phân tích chi tiết quy trình dừng khẩn cấp khi vận hành xe trộn bê tông XCMG.

Tầm quan trọng cốt lõi của Quy trình dừng khẩn cấp

Trong quá trình vận hành xe trộn bê tông, các sự cố như mất áp lực hệ thống thủy lực, hỏng van an toàn hoặc kẹt tắc thùng trộn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đe dọa an toàn và chất lượng bê tông. Nắm vững Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông giúp người vận hành giảm thiểu tối đa thiệt hại về người, tài sản, và bảo toàn chất lượng vật liệu.

Phân loại các tình huống khẩn cấp

Các tình huống khẩn cấp trên xe trộn bê tông được chia thành hai nhóm chính dựa trên mức độ nguy hiểm và cách xử lý.

Sự cố An toàn (Nguy hiểm tức thời):
- Mất kiểm soát phanh/lái: Xảy ra khi hệ thống phanh hoặc lái bị hỏng đột ngột, đòi hỏi dừng máy khẩn cấp hoàn toàn.
- Rò rỉ nhiên liệu/cháy: Nguy cơ cháy nổ cao, yêu cầu ngắt toàn bộ nguồn điện bằng công tắc ngắt khẩn.
- Tai nạn lao động: Cần dừng mọi hoạt động của xe và bồn trộn ngay lập tức.
Sự cố Kỹ thuật (Nguy cơ hỏng hóc thiết bị):
- Mất áp lực dầu thủy lực đột ngột: Gây dừng quay bồn, có thể dẫn đến tắc thùng trộn.
- Tắc thùng trộn (khi xả hoặc trộn): Lực cản quay tăng cao, có thể làm hỏng hộp giảm tốc và motor.
- Hỏng van an toàn hệ thống thủy lực: Gây quá áp, nguy cơ nổ ống dầu.

Nguyên tắc vàng khi thực hiện dừng máy khẩn cấp

Mọi hành động trong Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông phải tuân thủ nguyên tắc “ngừng quay bồn trước, dừng xe sau” (trừ trường hợp mất phanh).

Ưu tiên An toàn Cá nhân và Bồn trộn: Trong mọi trường hợp, phải đảm bảo dừng máy khẩn cấp để bồn trộn không quay, ngăn bê tông đông kết và tránh tai nạn do cánh trộn.
Luôn xác định vị trí Công tắc ngắt khẩn: Người vận hành phải biết rõ vị trí và cách thức kích hoạt công tắc ngắt khẩn (thường là nút đỏ, dạng nấm, đặt trong cabin và trên bảng điều khiển phía sau).
Sử dụng Hệ thống bơm phụ: Khi bị mất áp lực bơm chính, cần chuyển sang hệ thống bơm phụ (hoặc bơm tay) để xoay bồn chậm, cứu vật liệu.

Quy trình Dừng khẩn cấp và Kích hoạt Hệ thống Cứu hộ

Khi sự cố xảy ra, việc thực hiện Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông phải nhanh chóng, chính xác theo từng bước để bảo vệ thiết bị và nguyên vật liệu. Điều quan trọng là phải kích hoạt công tắc ngắt khẩn ngay lập tức, sau đó chuyển sang hệ thống bơm phụ để ngăn bê tông đông cứng, đặc biệt khi xảy ra tình trạng mất áp lực thủy lực hoặc nguy cơ tắc thùng trộn.

Xe trộn bê tông tự nạp nguyên vật liệu để trộn — Quy trình Dừng khẩn cấp và Kích hoạt Hệ thống Cứu hộ

Các bước cơ bản của Dừng máy khẩn cấp

Đây là trình tự bắt buộc áp dụng khi xảy ra bất kỳ sự cố nghiêm trọng nào.

Dừng xe an toàn: Kích hoạt phanh tay. Nếu đang di chuyển, cố gắng đưa xe ra khỏi làn đường giao thông và bật đèn cảnh báo.
Kích hoạt Công tắc ngắt khẩn: Nhấn công tắc ngắt khẩn (Emergency Stop Button) trong cabin. Thao tác này sẽ cắt nguồn điện đến hệ thống điều khiển và bơm thủy lực chính, ngay lập tức dừng máy khẩn cấp quay bồn.
Tắt động cơ chính: Vặn chìa khóa về vị trí OFF. Nếu xảy ra sự cố cháy hoặc kẹt cơ học nghiêm trọng, hãy tắt cả công tắc ngắt ắc quy chính (thường đặt ở phía ngoài xe).
Kiểm tra và thoát hiểm: Nếu sự cố liên quan đến cháy hoặc rò rỉ chất lỏng, rời khỏi xe ngay lập tức và gọi cứu hộ/cứu hỏa.

Kích hoạt Hệ thống bơm phụ (Cứu vật liệu)

Khi xảy ra tình trạng mất áp lực hệ thống bơm chính (bơm bị hỏng, vỡ ống dầu, quá nhiệt) và bồn trộn dừng quay, việc chuyển sang hệ thống bơm phụ là ưu tiên hàng đầu để tránh tắc thùng trộn.

Xác nhận Mất áp lực: Kiểm tra đồng hồ áp suất thủy lực. Nếu áp suất giảm về 0, xác định bơm chính đã dừng hoạt động.
Kích hoạt Hệ thống bơm phụ: Nối hoặc kích hoạt hệ thống bơm phụ (thường là bơm điện hoặc bơm tay) theo hướng dẫn của nhà sản xuất XCMG.
Quay bồn chậm: Sử dụng bơm phụ để xoay bồn trộn ở tốc độ rất chậm (0.5 – 1 vòng/phút). Mục đích duy nhất là giữ cho vật liệu không đông kết (Hydration).
Di chuyển và Xả: Lái xe về trạm trộn hoặc công trường gần nhất. Dưới sự giám sát kỹ thuật, cố gắng xả bê tông bằng cách sử dụng bơm phụ, vì nếu để bê tông đông cứng sẽ dẫn đến chi phí sửa chữa rất lớn (phải đục bỏ bê tông trong bồn).

Xử lý chuyên sâu các Sự cố Kỹ thuật Thường gặp

Sau khi đã thực hiện Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông cơ bản, người vận hành cần biết cách chẩn đoán và xử lý các lỗi kỹ thuật chuyên biệt. Đây là hướng dẫn xử lý khi hệ thống thủy lực gặp vấn đề, đặc biệt là khi mất áp lực hoặc có sự cố với van an toàn, điều thường dẫn đến tắc thùng trộn nếu không được giải quyết kịp thời.

Điều khiển xe trộn bê tông — Xử lý chuyên sâu các Sự cố Kỹ thuật Thường gặp

Xử lý sự cố Tắc thùng trộn và Mất áp lực

Sự cố này liên quan trực tiếp đến cơ chế trộn và vận hành thủy lực.

Mất Áp lực Thủy lực (Bồn dừng quay):
- Chẩn đoán: Kiểm tra mức dầu thủy lực (thiếu dầu là nguyên nhân phổ biến), nhiệt độ dầu quá cao, hoặc ống dầu bị vỡ.
- Hành động: Chuyển ngay sang hệ thống bơm phụ. Nếu nguyên nhân là do nhiệt độ dầu quá cao, hãy dừng động cơ 30 phút để dầu nguội bớt trước khi thử khởi động lại bơm chính. Nếu ống dầu vỡ, cần thực hiện dừng máy khẩn cấp hoàn toàn và gọi kỹ thuật viên.
Tắc thùng trộn (Tăng tải đột ngột):
- Chẩn đoán: Bê tông bị đông kết cục bộ (do thời gian trộn vượt quá giới hạn) hoặc vật lạ kẹt trong bồn.
- Hành động: Giảm tốc độ quay ngay lập tức. Thử đảo chiều quay bồn (quay xả) vài vòng chậm rãi. Nếu momen trộn vẫn quá cao (đồng hồ áp suất thủy lực báo động), không cố gắng xoay tiếp. Phải sử dụng hệ thống bơm phụ để di chuyển xe về vị trí an toàn để đục phá bê tông sau đó. Việc cố xoay khi tắc thùng trộn sẽ làm hỏng hộp giảm tốc.

Xử lý lỗi Van an toàn và Công tắc ngắt khẩn

Sự cố với các bộ phận an toàn yêu cầu sự can thiệp kỹ thuật chính xác.

Hỏng Van an toàn (Van xả áp):
- Chẩn đoán: Nếu van an toàn xả áp suất liên tục hoặc áp suất bồn trộn vượt quá mức cho phép mà van không xả (quá áp nguy hiểm).
- Hành động: Ngay lập tức dừng máy khẩn cấp bằng cách tắt động cơ. Nếu van xả áp liên tục, dầu thủy lực có thể bị mất. Không vận hành cho đến khi kỹ thuật viên kiểm tra và thay thế van an toàn vì nó bảo vệ toàn bộ hệ thống bơm phụ và motor.
Lỗi Công tắc ngắt khẩn:
- Chẩn đoán: Nhấn công tắc ngắt khẩn nhưng bồn trộn vẫn tiếp tục quay.
- Hành động: Tắt động cơ xe ngay lập tức bằng chìa khóa. Ngắt công tắc ắc quy chính bên ngoài xe (Master Switch). Sau đó, kiểm tra dây điện kết nối với công tắc ngắt khẩn và gọi kỹ thuật viên để sửa chữa, không tiếp tục vận hành xe khi công tắc an toàn bị lỗi.

Quy tắc An toàn Bổ sung và Bảo trì Dự phòng

Thực hiện Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông là hành động cuối cùng. Việc bảo trì dự phòng giúp giảm thiểu rủi ro sự cố.

Bảo trì Dự phòng cho Hệ thống Thủy lực

Chăm sóc hệ thống thủy lực là cách tốt nhất để tránh mất áp lực đột ngột.

Kiểm tra Dầu Thủy lực: Thường xuyên kiểm tra mức dầu và chất lượng dầu. Dầu bẩn hoặc thiếu dầu là nguyên nhân hàng đầu gây hỏng bơm và mất áp lực.
Kiểm tra Van an toàn và Ống dẫn: Kiểm tra định kỳ các van an toàn xem có bị rò rỉ hay tắc nghẽn không. Đảm bảo tất cả các ống dầu thủy lực không bị nứt, mòn hoặc cọ xát với các bộ phận khác.
Vận hành Hệ thống bơm phụ: Định kỳ chạy thử hệ thống bơm phụ để đảm bảo nó luôn sẵn sàng hoạt động khi cần thiết.

Quy tắc Vận hành và An toàn Chung

Các quy tắc này giúp người mới vận hành máy xúc XCMG tránh được các sự cố nghiêm trọng.

Kiểm tra trước khi vận hành: Đảm bảo công tắc ngắt khẩn và các van an toàn hoạt động tốt trước mỗi chuyến đi.
Giới hạn Tải trọng: Không bao giờ chở quá tải trọng cho phép. Quá tải làm tăng áp suất hệ thống thủy lực và nguy cơ mất áp lực hoặc tắc thùng trộn.
Duy trì Tốc độ quay bồn: Luôn giữ bồn quay ở tốc độ bảo dưỡng (thường 2-4 vòng/phút) trong quá trình vận chuyển để ngăn ngừa phân tầng và tắc thùng trộn. Tránh dừng máy khẩn cấp bồn trộn khi đang có vật liệu bên trong.

Kết luận

Thành thạo Quy trình dừng khẩn cấp và xử lý sự cố khi đang trộn bê tông là bắt buộc đối với người vận hành xe trộn bê tông XCMG. Bằng cách ưu tiên dừng máy khẩn cấp an toàn, biết cách kích hoạt hệ thống bơm phụ khi mất áp lực, và xử lý linh hoạt các tình huống như tắc thùng trộn, người lái có thể bảo vệ bản thân, thiết bị, và chất lượng vật liệu xây dựng.

An toàn là ưu tiên hàng đầu, ngay cả khi đang vội vã với bê tông.

Xem thêm: